ZONDEK
Arzt Am Urban
-
1900 yılı sıralarında Am Urban Hastanesi
-
Hermann Zondek
-
Ünlü hastalar
-
1933 tehciri
-
Sürgünde
-
Yeni başlangıç
-
Bugünkü hastane
1900 yılı sıralarında Am Urban Hastanesi
Haziran 1890'da açılan Am Urban Hastanesi, Berlin'in en modern hastanelerinden biriydi. Burası en başından beri yerel halk için önemli bir yerdi. Birçok tanınmış doktor burada çalıştı. Hatta Kreuzberg'deki iki caddeye Urban'lı doktorlar Albert Fraenkel ve Werner Körte'nin isimleri verildi. "Berlin Alexanderplatz" kitabıyla ünlü Alfred Döblin de Urban'da doktor olarak çalışmıştır. Daha az bilinen bir isim de Hermann Zondek'tir. Kendisi 1920'lerde tıbbi direktör olarak hastanenin yönetimini devralmıştır.
Hermann Zondek
„Muhtemelen 'Urban yıllarını' hayatımın en yoğun, bedensel ve zihinsel olarak en zorlayıcı ama aynı zamanda en tatmin edici yılları olarak tanımlayabilirim.“
Hermann Zondek 1920'lerde Almanya'nın en saygın doktorlarından biriydi. 1887'de Poznan'da (şimdiki Polonya) doğdu ve beş kardeşi vardı. Başlangıçta haham olmak istiyordu, ancak daha sonra tıp eğitimi aldı. Uzmanlık alanı endokrinoloji idi. Onun liderliğinde hastane Almanya'da hormon araştırmaları için önemli bir merkez hâline geldi. İki kardeşi Bernhard ve Samuel Zondek de Berlin'de doktorluk yapıyordu. Bernhard Zondek 1927 yılında ilk gebelik testini geliştirdi.
Ünlü hastalar
„Durumu gözle görülür bir şekilde kötüleşen hasta adamın başucunda sessizce oturduk. Kraus teessürümü hissetti. Sonra omzumu sıvazladı ve ağzından şu kelimeler döküldü: 'Sizi anlıyorum. Harika bir arkadaşınızı kaybediyorsunuz. Bu, Almanya için, ama en çok da Alman Yahudileri için üzücü bir durumdur. Zira o bu gece ölecek.' Daha sonra, Alman Yahudileri üzerindeki imha dalgası geçip gittiğinde, sık sık yaşlı Kraus'un kehanet niteliğindeki sözlerini ve bunların ifade ettiği acımasız gerçeği düşündüm.“
Hermann Zondek'in birçok tanınmış hastası vardı. Bunlar arasında Alman Dışişleri Bakanı Gustav Stresemann, Reichstag Başkanı Paul Löbe, Reich Şansölyesi Kurt von Schleicher ve sanatçı Charlotte Berend-Corinth de vardı. Stresemann ile Zondek arkadaş idiler. Stresemann çok hasta olduğunda, Zondek 1928'de Fransa'daki bir konferansta ona eşlik etmişti. Stresemann orada önemli bir savaş karşıtı anlaşma olan Briand-Kellogg Paktı'nı imzalamıştı. Bir yıl sonra öldüğünde Zondek, meslektaşı Friedrich Kraus ile birlikte onun yanındaydı.
1933 tehciri
„O gece ve takip eden günler ve haftalarda beni etkileyen duyguları tarif etmem mümkün değil. Arkamda bir geçmiş yatıyordu. Bu bana sayısız parçadan oluşan renkli bir mozaik gibi göründü. Büyük hastanelerdeki klinik çalışmalar; bilimsel araştırma çalışmaları; sayısız dostluklar; siyasi, askerî ve kültürel hayatın en üst kademelerine kadar hayatın her kesiminden olağanüstü geniş bir hasta yelpazesi - tüm bunlar birdenbire gerçek dışı olmuş, bir hiç hâline gelmişti.“
1933'te iktidarın Nasyonal Sosyalistlere geçmesi, Am Urban Hastanesi için de karanlık bir dönüm noktası oldu. Nasyonal Sosyalistlerin yarı askerî örgütü SA, 11 Mart 1933'te hastaneyi işgal etti. Bir Yahudi olarak Zondek'in binaya girmesi yasaklandı. Arabasına el konuldu ve onunla Zondek’in Yahudi meslektaşlarını taşımak için kullanıldı. Bir gözaltı merkezinde ağır kötü muameleye maruz kaldılar. Nasyonal Sosyalist dönem boyunca hastanede zorla kısırlaştırma, zorla kürtaj ve zorla çalıştırılan işçilerin sömürülmesi gibi korkunç suçlar işlendi.
Sürgünde
„Her şey Avrupa kıtasına özgü geleneklerimize aykırıydı. Yiyip içme alışkanlıkları, mobilyaların biçimi, evlerin inşası, ısınma, topluluk yapıları, hiçbir şey daha önce bildiklerimize uymuyordu.“
Hermann Zondek serbest bırakıldığı gün kardeşi Samuel ile birlikte İsviçre'ye kaçtı. Kısa bir süre sonra Büyük Britanya'ya gittiler. Manchester'da iki kardeş bir hastanede iş buldu. Almanya’da aldıkları eğitim tanınmadığı için tıp kurslarına katılmak zorunda kaldılar. Bugün bile diplomalar çoğu zaman tanınmamaktadır. Hermann Zondek 1934 yılında eşi Elly ve çocukları Birgit ve Bernd ile birlikte Filistin'e göç etti. Elly birkaç yıl sonra öldü. Berlin'li birçok arkadaşı ve meslektaşı Zondek'e geri dönmesi için ricada bulundular. Ama bu bir sonuç vermedi.
Yeni başlangıç
„Trans Ürdün, Irak, İran, Suriye, Lübnan, Mısır, Kıbrıs, Yunanistan, Türkiye hatta Hindistan ve Habeşistan uyruklu hastalarım oldu.“
Hermann Zondek Kudüs'te yeniden doktor olarak çalışmayı başardı. Amacı bölgedeki herkesin iyi bir tıbbi bakım almasını sağlamaktı. Bir klinik işletti ve Ürdün ve Mısır kraliyet ailelerinin üyeleri de dâhil olmak üzere çeşitli ülkelerden gelen hastaları tedavi etti. Zondek, anılarında "Orta Doğu'da aranan bir uzman hâline gelmiştim" diye yazıyor. Etiyopya Kralı I. Haile Selassie'nin ailesi de onun tarafından tedavi edildi. Zondek, 1979 yılında Kudüs'te vefat etti ve arkasında tıbbi araştırmalar alanında önemli bir miras bıraktı. İkinci eşi Gerda Zondek sayesinde, Berlin'de geçirdiği döneme ait bazı kişisel eşyaları şu anda Yad Vashem'deki Uluslararası Holokost Anıtı'nda bulunmaktadır.
Bugünkü hastane
İkinci Dünya Savaşından sonra Am Urban hastanesi yeniden inşa edilmiş ve genişletilmiştir. Hans Poelzig tarafından tasarlanan ve 1970 yılında açılan yeni bina, koruma altındaki bir yapıdır. Bugün Vivantes Klinikum Am Urban, dünyanın tüm kültürlerinden ve ülkelerinden gelen insanlar için ve onlar tarafından kapsamlı bakım hizmetleri sunmaktadır. Klinikte 13 tıbbi uzmanlık bölümü ve Berlin'in en büyük acil durum merkezlerinden biri yer almaktadır. 300 doktor ve 740 bakım personeli dâhil olmak üzere 1.450 çalışan burada her yıl yaklaşık 70.000 hastayı tedavi etmektedir. Hermann Zondek'ten neredeyse yüz yıl sonra klinik, Genel Müdür Pia Gabel, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü Jeanette Liersch ve Tıbbi Direktör Prof. Dr. Ahmed Magheli tarafından yönetilmektedir.